العلامة الحلي ( مترجم : حميدرضا آژير )
99
كشف اليقين ( فارسي )
( 1 ) نيز از آن جمله است كه زنى بر زن ديگر سوار شد و زن سومى نيشترى بر زن زيرين زد كه در نتيجهء آن ، زن سوار بيفتاد و بمرد . حضرت ( ع ) حكم كرد دو سوم ديه را زن نيشتر زننده و زن زيرين بپردازند ، زيرا اين دو موجب مرگ آن زن شده بودند و يك سوم باقيمانده را هم به سبب آن كه زن مرده بيهوده سوار زن ديگر شده بود حذف كرد . اين داورى حضرت ( ع ) را پيامبر ( ص ) تصويب كرد . « 1 » - ( 2 ) نيز از آن جمله است كه كنيزى ميان دو نفر مشترك بود و اين دو در يك طهر با آن كنيز نزديكى كردند و او حامله گشت و وضع ، مشكل شد و دعوا نزد حضرتش آوردند . حضرت ( ع ) به قرعه حكم كرد و پيامبر ( ص ) نظر حضرتش ( ع ) را صائب دانست و فرمود : سپاس خدايى را كه در ميان ما اهل بيت كسى را قرار داد كه بر پايهء سنّتهاى داود ( ع ) حكم مىكند . مقصود حضرت ( ص ) از اين سخن قضاوت ، در پرتو الهام بود . « 2 » - ( 3 ) نيز از آن جمله است كه : گاوى درازگوشى را بكشت و صاحبان آن دو دعوا نزد ابو بكر بردند . وى گفت : چهارپايى چهارپاى ديگرى را كشته است و بر صاحب آن چيزى تعلّق نمىگيرد . آن دو سپس نزد عمر رفتند و او نيز همچون ابو بكر حكم كرد ، و بدين ترتيب دعوا نزد على ( ع ) بردند . حضرت ( ع ) فرمود : اگر گاو به هنگام خواب درازگوش بر او وارد شده باشد بايد صاحب گاو بهاى درازگوش را به صاحب آن بپردازد و اگر درازگوش به هنگام خواب گاو بر او وارد شده باشد و گاو هم او را كشته باشد غرامتى بر صاحب گاو نيست . پيامبر اكرم ( ص ) به آن دو فرمود : على بن ابى طالب به حكم خداوند عزّ و جلّ ميانتان داورى كرده است . « 3 » « 4 »
--> ( 1 ) اين حديث را در « قضاء امير المؤمنين » از شوشترى / 33 به نقل از ارشاد مفيد - رحمه اللَّه - و التهذيب و الفقيه و در « احقاق الحق » 8 / 86 به نقل از سنن الكبرى و جز آن روايت كرده است . ( 2 ) مسند احمد بن حنبل 4 / 373 ، احقاق الحق 8 / 49 و « قضاء امير المؤمنين » از شوشترى / 165 ، كه در آنها كنيز ميان سه نفر مشترك بوده نه دو نفر . ( 3 ) ينابيع المودّة / 76 . نويسنده ، آغاز حديث را خلاصه كرده است . ( 4 ) علامه بياضى در ذيل اين خبر در صراط المستقيم 2 / 13 مىگويد : « ببينيد فراوانى علم حضرت ( ع ) و جهل آن دو را و اين كه چگونه پيامبر از اين دو خصم مىخواهد از على پرسش كنند چنان كه به جهل ابو بكر و عمر نيز هشدار مىدهد .